مورد انعام قرار مىدهم با تو مدارا مىكنم تا بر تحصيل ثوابهايم قدرت يا بى و من آن را پوشيده مىدارم تا بر طاعت من تمسّك جويى . و نيز خداوند به داوود وحى فرمود : اى داوود ! اگر آنانى كه از من رو گردانيده‌اند بدانند كه من چگونه انتظار آنها را مىكشم و چه مدارايى با آنها دارم و چگونه مشتاقم كه گناهان را ترك كنند از بسيارى شوق به من مىميرند ، و از محبّت من مفاصل آنها از هم جدا مىشود . اى داوود ! اين خواست و روش من است نسبت به كسانى كه از من رو گردانيده‌اند . پس رفتار من با آنها كه به من رو مىآورند چگونه خواهد بود . اى داوود ! بنده هرگاه خود را از من بى نياز بداند از هر موقع ديگر به من محتاجتر است ؛ و بنده هنگامى كه از من روى گرداند از هر وقت ديگر بيشتر مورد ترحّم من مىباشد ؛ و بنده آنگاه كه به سوى من باز مىگردد از هر زمان ديگر بزرگتر است . اين اخبار و نظاير آنها كه بى شمارند دلايلى بر اثبات محبّت و شوق و انس مىباشند . امّا تحقيق معناى آنها از آنچه پيش از اين بيان شده معلوم گرديده است . مىگويم : در مصباح الشّريعه از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه فرموده است : مشتاق به هيچ خوردنى رغبت نمىكند ، از هيچ آشاميدنى لذّت نمىبرد ، هيچ خوابى گواراى او نيست ، با دوستى انس نمىگيرد ، و در خانه‌اى سكنا نمىگزيند ، در هيچ آبادى آرام نمىگيرد ، جامهء نرم نمىپوشد و قرار و آرامش نمىيابد جز اين كه شب و روز خداوند را عبادت مىكند و اميدوار است به آنچه مشتاق آن است برسد و با زبان شوق با او راز و نياز كند و از آنچه در ضمير دارد پرده بردارد . چنان كه خداوند از موسى بن عمران عليه السّلام خبر داده كه در ميعادگاه پروردگارش مىگويد : وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى « 1 » . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در تفسير اين آيه فرموده است : « موسى عليه السّلام از شوقى كه به پروردگار خود داشت در چهل روز مدّت رفتن و برگشتنش نخورد و نياشاميد و نخوابيد و به چيزى از اينها متمايل نشد » هنگامى كه به ميدان شوق وارد شدى با نفس خويش و مقاصد خود در دنيا وداع كن و هر چه را كه با آن انس دارى رها ساز ، و از غير مشوّق خود محرم شو ، و ميان مرگ و زندگى نداى لبّيك الّهمّ لبّيك سرده تا خداوند پاداش تو را بزرگ گرداند . مشتاق مانند غريقى است كه هدفى جز رهايى خود ندارد و آنچه را غير از اين است فراموش كرده است « 2 » .

--> ( 1 ) طه / 86 : و من به سوى تو شتاب كردم تا از من خشنود شوى . ( 2 ) همان مأخذ ، باب 98 .